دانشجویان کامپیوتر دانشگاه نبی اکرم

آيات شفاعت را مى توان به چهار دسته تقسيم نمود:

1_ به طور مطلق شفاعت را نفى مى كند، مثل آيه 48 بقره و آيه 254 بقره و 48 مدثر.

2_ آياتى كه شفيع را منحصراً خدا معرفى مى كند،‌مثل آية 4 سجده و 44 زمر.

3_آياتى كه شفاعت را به اذن و فرمان خدا مشروط مى كند، مثل آيه 23 سبا.

4_ آياتى كه براى «شفاعت شونده» شرايطى را بيان كرده است. برخى از اين شرايط جنبه اثباتى دارد مثل پذيرفته شدن در پيشگاه خدا و جلب رضايت و خشنودى حضرت حق تعالي؛ يعنى شفاعتِ شفاعت كنندگان شامل حال كسانى مى شود كه بتواند رضايت خدا را جلب نمايد، مثل آية 28 انبيا، يا پايبندى به عهد و ميثاق الهى را يكى از شرايط قبولى شفاعت دانسته است.

برخى شرايط جنبه سلبى دارد،(1) مثل: «ما لظالمين من حميم و لا شفيع يطاع».(2)

از بررسى مجموع آيات شفاعت نتيجه گرفته مى شود كه «منظور از آيات نفى كننده شفاعت اين است كه كسى به صورت استقلالي چنين حقى ندارد، چنانكه در آيه الكرسى مى خوانيم: «من ذالّذى يشفع عنده إلاّ باذنه». و منظور از آيات اثبات كننده اين است كه اصلاً و ذاتاً شفاعت براى خدا است و براى غير خدا به اذن او است؛ يعنى اين مقام ممكن است براى غير خدا باشد اما با اذن و اجازه‌ او».(3)

به ديگر عبارت: از بيانات قرآن استفاده مى شود كه:

1- با توجه به مضمون آيات" شفاعت شافعان مسلّم و قطعى است.

2- شفاعت بى قيد و شرط نيست، بلكه شرايطى دارد؛ از نظر جرمى كه درباره آن شفاعت مى شود؛ ونيز شخص شفاعت شونده و شفاعت كننده چه کساني مي توانند باشند.

با بررسى قيود و شرايط  فلسفه شفاعت روشن مى شود.(4)

در روايات نيز موضوع شفاعت  و شفاعت کننده گان و شونده گان باصراحت بيشتر و با تفصيل و بيان جزئيات ذکر شده است.

 (1) تفسير نمونه، ج1، ص 228 – 226، ذيل تفسير آيه‌ 48 بقره.

(2) غافر (40) آية 18.

(3) تفسير الميزان، ترجمة آيت الله مكارم شيرازي،‌ج1،‌ چاپ پنجم، ص 208.

(4) تفسير نمونه، ج1، ص 228.